WYKŁAD 1. Uszkodzenie i śmierć komórki, apoptoza

 0    98 fiche    mona09
ladda ner mp3 skriva ut spela Kontrollera dig själv
 
Fråga język polski Svar język polski
Patomorfologia – metody badań:
börja lära sig
*autopsja *cytologia złuszczeniowa *cyt aspiracyjna cienkoigłowa *biopsja (grubo igłowa, śródoperacyjna) *bad mat pooperacyjnego *próbki tk pobrane pośmiertnie
cytologia aspiracyjna cienkoigłowa – komórki się rozpadają, sprawdzamy czy są one rakowe czy nie
Patomorfologia – obszar zainteresowań
börja lära sig
*etiologia *patogeneza (patomechanizm) *zmiany narządowe (tkankowe) -> morfologia *zmiany czynnościowe -> klinika
Jeśli na prawidłową kom zadziała stresor (opisz przebieg)
börja lära sig
- > stres (np. niedotl), wzrost obciążenia (np. wysiłek fiz, produkcyjny) -> zmiany adaptacyjne-> brak możliwości adaptacyjnych -> uszk kom
Jeśli na prawidłową kom zadziała czynnik uszkadzający
börja lära sig
(np. patogen, czynnik chemiczny/fizyczny) -> uszkodzenie komórki (martwica)
Rodzaje reakcji komórek na działanie czynnika uszkadzającego - wymień:
börja lära sig
*adaptacja *ostre uszk kom-> martwica *postępujące uszk kom-> martwica *podjęcie przez kom nowych czynności -> transfor nowotworowa
Zmiany adaptacyjne – wymień
börja lära sig
* przerost, *rozrost, *zanik, *metaplazja
przerost łac.
börja lära sig
- hypertrophia
rozrost łac.
börja lära sig
– hyperplasia
zanik łac.
börja lära sig
- atrophia
metaplazja łac.
börja lära sig
– metaplasia
Przerost def.
börja lära sig
zwiększenie wymiarów pojedynczych kom, tk (narządu), ale L kom się nie zwiększa.
Przerost - Komórki powiększają się wskutek
börja lära sig
syntezy białek strukturalnych i organelli
Przerost Przyczyny wymień
börja lära sig
*zwiększone obciążenie (praca) *zwiększone pobudzenie hormonalne
Przerost fizjologiczny – przykład
börja lära sig
– sylwetka ciężarowców, przerost ściany ciężarnej macicy
Przerost patologiczny – przykład
börja lära sig
- powiększenie serca w chorobie nadciśnieniowej, przerost naczyń w miażdżycy
Rozrost def.
börja lära sig
zwiększenie wymiarów pojedynczych tkanek (narządu) wskutek namnożenia komórek
Rozrost Przyczyny wymień:
börja lära sig
*zwiększone pobudzenie hormonalne *kompensacja ubytków tkanek po operacjach lub zranieniach
Rozrost fizjologiczny przykłady
börja lära sig
*proliferacja nabłonka gruczołowego gruczłów sutkowych w okresie osiągania dojrzałości płciowej i ciąży *rozplem komórek tk łącznej w gojeniu rany
Rozrost Patologiczny przykłady
börja lära sig
*przerost endometrium w nymphomanii np. u krów (cysty pęcherzykowe) *brodawczyca papillomatosis np. bydła
– reakcja na obecność czynników transkrypcji BPV
Proces rozrostowy pozostaje przez cały czas pod kontrolą...
börja lära sig
hormonalną.
w chwili ustąpienia czynnika (hormonu) aktywność mitotyczna
börja lära sig
ustaje,
ustanie aktywności mitotycznej jest zasadniczą różnicą w stosunku do
börja lära sig
nowotworu, którego komórki namnażają się mimo braku stymulacji hormonalnej.
rozrost patologiczny jest dogodnym podłożem do
börja lära sig
rozwoju procesu nowotworowego.
Zanik def.
börja lära sig
zmniejszenie wymiarów kom, spow utratą subst kom – komórki nie są martwe!
(przy zaniku większej liczby komórek, zmniejszenie objętości tkanki lub narządu)
Zanik def. 2
börja lära sig
redukcja strukturalnych el kom w wyniku zab równowagi między syntezą a katabolizmem
(obydwa procesy podlegają regulacji hormonalnej – insulina, TSH, glikokortykosteroidy).
Zanik - kluczową rolę odgrywają zaburzenia regulacji procesów rozpadu białek
börja lära sig
- proteazy lizosomalne, - szlak ubikwitynowo-proteasomowy
Zanik - proteazy lizosomalne – funkcja
börja lära sig
rozkładają białka pobrane na drodze endocytozy (zewnętrzne) i starzejące się organella komórkowe
Zanik - szlak ubikwitynowo-proteasomowy - funkcja
börja lära sig
rozkład białek jądrowych i cytozolowych
(wewnętrznych niepotrzebnych, a nawet szkodliwych)
Zanik – Przyczyny - wymień:
börja lära sig
*zmniejszone obciążenie pracą *odnerwienie *zmniejszony dopł krwi *niedożywienie *spadek pobudzenia hormonalnego *starzenie *ucisk
Zanik – Przyczyny – niedożywienie – przykład
börja lära sig
kacheksja nowotworowa, niedobór ilościowy i jakościowy
Zanik - Zmiany mikroskopowe:
börja lära sig
* zwiększona ilość wakuol autofagocytarnych * otoczone błoną ciałka resztkowe
zwiększona ilość wakuol autofagocytarnych
börja lära sig
następstwo fuzji lizosomów z organellami wewnątrzkomórkowymi i cytozolem
tylko otoczone błoną ciałka resztkowe
börja lära sig
np. lipofuscyna - część substancji w wakuolach autofagocytarnych może oprzeć się trawieniu
Metaplazja def.
börja lära sig
odwracalna zmiana jednego typu dojrzałych komórek w inny typ dojrzałych komórek
Metaplazja przyczyny:
börja lära sig
*przewlekłe drażnienie *adaptacja do zaistniałych warunków
Metaplazja cechy:
börja lära sig
*zmiana odwracalna *może prow do dysplazji *powz czasem z utratą ważnych f np. obronnych
*czynniki odpowiedzialne za metaplazję, drażniąc komórki sprzyjają nowotworzeniu tkanki metaplastycznej – jest najbliższa nowotworzeniu
Metaplazja - Przykłady
börja lära sig
*drażniący wpływ amoniaku na nabłonek oddechowy świń *niedobór Wit A i cynku *Zmiana nabłonka oddechowego tchawicy i oskrzeli zmiany rozległe lub ogniskowe.
Uszkodzenie komórki - jeśli zostaną przekroczone możliwości adaptacyjne komórki, to dochodzi do
börja lära sig
martwicy (poprzez przerost, rozrost, zanik, metaplazję) lub apoptoza – zaprogramowanej śmierci komórki
Przyczyny uszkodzenia komórek – wymień
börja lära sig
* niedotlenienie * cz fizyczne *cz chemiczne * cz zakaźne i inwazyjne *cz genetyczne *cz immunologiczne *zaburzenia odżywiania
Przyczyny uszkodzenia komórek – niedotlenienie- przykłady:
börja lära sig
*niewydolność krążeniowo-oddechowa *niedokrwistość *zatrucie tlenkiem węgla, azotynami i inne
Przyczyny uszkodzenia komórek – czynniki fizyczne – przykłady
börja lära sig
*uszk mech *temp *gwałtowna zmiana ciś atmosferycznego (dekompresja) *promieniowanie i napromienianie (UV i jonizujące) *porażenie prądem
*udar i zawał to martwica niedokrwienna
Przyczyny uszkodzenia komórek – czynniki chemiczne – przykłady
börja lära sig
*roztw hipertoniczne (także kw i zas) *arsen, sole ołowiu, *herbicydy, insektycydy *tlenek węgla, azotyny *leki
Przyczyny uszkodzenia komórek - czynniki zakaźne i inwazyjne – przykłady
börja lära sig
wirusy, bakterie, grzyby, pierwotniaki, obleńce i tasiemce, ektopasożyty
Przyczyny uszkodzenia komórek - czynniki immunologiczne – przykłady
börja lära sig
reakcje nadwrażliwości
Przyczyny uszkodzenia komórek - czynniki genetyczne– przykłady
börja lära sig
zwiększona podatność na uszkodzenie komórek
(np. niska przeżywalność plemników po mrożeniu nasienia buhajów z translokacją rob 1,29 lub nosicieli chimeryzmu leukocytarnego)
Przyczyny uszkodzenia komórek - zaburzenia odżywiania – przykłady
börja lära sig
niedobory energetyczne, białkowe, witamin, makro mikroelementów i pierwiastków śladowych
Stopień uszkodzenia komórek zależy od (zasady ogólne)
börja lära sig
*rodzaju czynnika *siły dz *czasu jego oddziaływania *podatności komórek na uszkodzenie
(podatność zależy od typu komórki, jej stanu metabolicznego, zdolności adaptacyjnych i genetycznych właściwości)
Podatność komórek na uszkodzenie zależy od
börja lära sig
typu komórki, jej stanu metabolicznego, zdolności adaptacyjnych i genetycznych właściwości
Szczególnie wrażliwe na uszkodzenie są układy
börja lära sig
*integralność błony kom (warunkuje homeostazę jonową i osomtyczną) *wytwarzanie ATP *synteza białek *integralność aparatu genetycznego
Uwaga! ustanie czynności komórki następuje
börja lära sig
o wiele wcześniej niż jej śmierć
(morfologiczne znamiona uszkodzenia lub śmierci są widoczne znacznie później)
Przyczyny trudności ustalenia sekwencji zdarzeń w śmierci komórki (molekularnego mechanizmu śmierci)
börja lära sig
*mnogość sposobów uszk kom *duża il wzajemnych powiązań między błł, organell, makrocz i enzymami uniemożliwia odróżnienie uszkodzenia pierwotnego
*niezbadany pozostaje tzw. punkt bez odwrotu *NIE istnieje jeden wspólny sposób obumierania komórki
Błona komórkowa- skład
börja lära sig
*fosfolipidy *białka błonowe *cholesterol *glikolipidy *kanały białkowe
Jądro komórkowe – skłąd
börja lära sig
*euchromatyna *heterochromatyna *nukleosomy *jąderko
Wzrost aktywności metabolicznej komórki objawia się
börja lära sig
*powiększaniem jąderka *większą ilością jąderek *ciałka wtrętowe lub krystaloidy
Lizosomy wymień jakie mogą być
börja lära sig
*pierwotne i wtórne *endolizosomy i fagolizosomy * liczne enzymy lizosomalne
Obniżanie pH – jak działa na błlizosomalne?
börja lära sig
zwiększa przepuszczalność błony lizosomalnej i wyciekanie enzymów
obecność enzymów lizosomalnych w cytoplazmie komórek – odczyn histochemiczny
Kom uszkodzona Odwracalnie a Wielkość
börja lära sig
Obrzęk ++
Kom uszkodzona Odwracalnie a Bł Kom
börja lära sig
Uwypuklenia/rozluźnienie połączeń międzykomórkowych
Kom uszkodzona Odwracalnie a Jądro
börja lära sig
Skupiska chromatyny
Kom uszkodzona Odwracalnie a Mitochondria
börja lära sig
Obrzęk/drobne zagęszczenia w macierzy
Kom uszkodzona Odwracalnie a ER
börja lära sig
Obrzęk/ rozproszenie rybosomów
Kom uszkodzona Odwracalnie a lizosomy
börja lära sig
autofagocytoza
Kom uszkodzona Nieodwracalnie a Wielkość
börja lära sig
Obrzęk +++
Kom uszkodzona Nieodwracalnie a Bł Kom
börja lära sig
Uszkodzenia/skupiska mielinowe
Kom uszkodzona Nieodwracalnie a Jądro
börja lära sig
Obkurczanie (pyknosis) Rozpad/liza (karyolysis) Fragmentacja (karyorhexis)
Kom uszkodzona Nieodwracalnie a Mitochondria
börja lära sig
Obrzęk/duże zagęszczenia w macierzy
Kom uszkodzona Nieodwracalnie a ER
börja lära sig
Rozpad
Kom uszkodzona Nieodwracalnie a lizosomy
börja lära sig
Pękanie i autoliza
Morfologia – Martwica – Barwienie
börja lära sig
Martwe bardziej różowe [kwasochłonne] - powód – eozyna kwaśna wykazuje większe powinowactwo do denaturowanych białek cytoplazmatycznych
oraz następuje utrata zasadochłonności w wyniku spadku ilości cytoplazmatycznego DNA
Morfologia – martwica wygląd komórki martwej bardziej...
börja lära sig
szklisty niż żywej – może wynikać z ubytku ilości glikogenu
Morfologia – martwica –Cytoplazma
börja lära sig
wypełniona wakuolami (wygląd zjedzonej przez mole)– enzymatyczny rozpad organelli/wapnienie martwiczych komórek
Morfologia – martwica – Jądro
börja lära sig
karyolysis / pyknosis / karyorexis
karyorexis – rozpad jądra po 1-2 dniach jądro zanika zupełnie (ważny jest więc moment pobrania materiału po śmierci)
Martwica – nasilenie procesów...
börja lära sig
katabolicznych,
Martwica – nasilenie procesów katabolicznych powoduje
börja lära sig
zakwaszenie komórki
Martwica skrzepowa opisz
börja lära sig
zachodzi denaturacja białek, w mniejszym stopniu trawienie komórek przez enzymy lizosomalne
Martwica rozpływna opisz
börja lära sig
dominacja autolizy przez trawienie enzymów lizosomalnych nad zakwaszeniem przez denaturację białek
Uwaga. Wygląd tkanki martwiczej zależny jest od tego, czy dominuje proces katabolizmu enzymatycznego komórek, czy denaturacja białek.
APOPTOZA def
börja lära sig
zaprogramowana śmierć komórki
APOPTOZA rodzaje
börja lära sig
fizjologiczna - patologiczna
APOPTOZA fizjologiczna – przykłady
börja lära sig
*destrukcja kom na etap implantacji zarod *destrukcja w okr organogen i inwolucji w embriogen (np. inwolucja przewodów Mullera i Wolfa), zw z deter płci
*inwolucja endometrium w cyklu płciowym (dobrze widoczna u zwierząt monoestralnych) *regresja ciałka żółtego okresowego na jajnikach
APOPTOZA patologiczna – przykłady
börja lära sig
* eliminacja autoreaktywnych limf T w grasicy *śmierć kom org indukowana przez cytotox limf T *autodestrukcja komórek z nieodwracalnymi zmianami DNA
po zadziałaniu łagodnych czynników uszkadzających np. ciepło, promieniowanie, leki cytotoksyczne w leczeniu nowotworów
grec. onkos
börja lära sig
obrzęk
grec. apoptosis
börja lära sig
opadanie, więdnięcia
różnice morfologiczne - Onkoza/martwica - Rozległość zmiany
börja lära sig
Duże obszary komórek ze zniszczoną strukturą
różnice morfologiczne- Onkoza/martwica - Wielkość komórek
börja lära sig
obrzęk
różnice morfologiczne- Onkoza/martwica – cytoplazma
börja lära sig
Wakuolizacja, wyciek enzymów
różnice morfologiczne- Onkoza/martwica - Błona jądrowa
börja lära sig
poprzerywana
różnice morfologiczne- Onkoza/martwica – jądro
börja lära sig
Słabo barwiące się (obkurczanie, rozpad, fragmentacja)
różnice morfologiczne- Onkoza/martwica – fagocytoza
börja lära sig
brak
różnice morfologiczne- Onkoza/martwica - Obecność zapalenia
börja lära sig
Najczęściej obecne
różnice morfologiczne- Onkoza/martwica – znaczenie
börja lära sig
Zjawisko patologiczne
różnice morfologiczne – Apoptoza - Rozległość zmian
börja lära sig
Pojedyncze komórki w tkankach y
różnice morfologiczne- Apoptoza - Wielkość komórek
börja lära sig
Defragmentacja (ciałak apoptyczne)
różnice morfologiczne- Apoptoza – cytoplazma
börja lära sig
Brak zmian (tworzą się ciałka apopytyczne)
różnice morfologiczne- Apoptoza - Błona jądrowa
börja lära sig
Ciągła, naruszona struktura
różnice morfologiczne- Apoptoza – jądro
börja lära sig
Pyknotyczne – silnie granatowo wybarwione
różnice morfologiczne- Apoptoza – fagocytoza
börja lära sig
Przez makrofagi lub inne komórki
różnice morfologiczne- Apoptoza - Obecność zapalenia
börja lära sig
brak
różnice morfologiczne- Apoptoza – znaczenie
börja lära sig
Często znaczenie fizjologiczne

Du måste vara inloggad för att skriva en kommentar.